آموزش نماز

بسم الله الرحمن الرحیم

آموزش نماز

مقدّمه :

           نماز مهم ترین اعمال دینی است که اگر قبول درگاه خداوند عالم شود ، عبادت های دیگر هم قبول می شود و اگر پذیرفته نشود اعمال دیگر هم قبول نمی شود و همان طور که اگر انسان شبانه روزی پنج نوبت در نهر آبی شست و شو کند ، چرک در بدن نمی ماند نماز های پنج گانه هم انسان را از گناهان پاک می کند . و سزاوار است که انسان نماز را در اول وقت بخواند و کسی که نماز را پست و سبک شمارد ، مانند کسی است که نماز نمی خواند پیامبر اسلام (ص) فرمودند : کسی که به نماز اهمّیّت ندهد و آن را سبک شمارد سزاوار عذاب آخرت است . روزی حضرت در مسجد تشریف داشتند مردی وارد و مشغول نماز شد و رکوع و سجودش را کاملاً به جا نیاورد ، حضرت فرمودند : اگر این مرد در حالی که نمازش این طور است از دنیا برود ، به دین من از دنیا نرفته است پس انسان باید مواظب باشد که به عجله و شتابزدگی نماز نخواند و در حال نماز به یاد خدا و با خضوع و خشوع و وقار باشد ، و متوجّه باشد که با چه کسی سخن می گوید و خود را در مقابل عظمت و بزرگی خداوند عالم بسیار پست و نا چیز ببیند و اگر انسان در موقع نماز کاملاًبه این مطلب توجّه کند از خود بی خبر می شود ، چنانچه در حال نماز تیر را از پای مبارک امیرالمؤمنین علیه السَّلام بیرون کشیدند و آن حضرت متوجّه نشد . و نیز نمازگزار توبه و استغفار نماید و گناهانی که مانع قبول شدن نماز است مانند حساد ، کِبر ، غیبت ، خوردن حرام ، آشامیدن مسکرات و ندادن خمس و زکات بلکه هر معصیتی را ترک کند ، و همچنین سزاوار است کارهایی که ثواب نماز را کم می کند به جا نیاورد ، مثلاً در حال خواب آلودگی و خود داری از بول به نماز نایستد ، و در موقع نماز به آسمان نگاه نکند و نیز کارهایی که ثواب نماز را زیاد می کند به جا آورد ، مثلاً انگشتری عقیق دست کند و لباس پاکیزه بپوشد و شانه و مسواک کند و خود را خوشبو نماید .

 

نماز مهم ترین واجب الهی است که ستون دین و نشانه ی مکتب اسلام ، نور چشم پیامبر ، اولین سؤال در قیامت و کلید بهشت است . برای آَشنایی با مسائل و احکام نماز ابتدا یاد آور می شویم که :

انواع نمازها:

1 – نمازهای واجب : نمازهای روزانه: برخی از آن ها تکلیف روزانه می باشند و در هر شبانه روز آن ها را به جا می آوریم که نمازهای یومیه نامیده می شوند.

و برخی دیگر نمازهایی هستند که گاهی اوقات به سببی خاص واجب می شوند : مانند نماز آیات ، نماز میت ، نماز طواف و نماز قضای پدر که بر پسر بزرگ تر واجب است البته قضای نماز مادر نیز طبق فتوای برخی از مراجع بر پسر بزرگ تر واجب است.

2 – نمازهای مستحب:نماز های مستحبی زیاد است و آن ها را نافله گویند و بین نماز های مستحبی به خواندن نماز های شبانه روز بیش تر سفارش شده و آن ها در غیر روز جمعه سی و چهار رکعت اند که هشت رکعت آن نافله ی ظهر و هشت رکعت نافله ی عصر ، و چهار رکعت نافله ی مغرب و دو رکعت نافله ی عشا و یازده رکعت نافله ی شب ، و دو رکعت نافله ی صبح می باشد و چون دو رکعت نافله ی عشا را بنا بر احتیاط مستحب باید نشسته خواند ، یک رکعت حساب می شود ولی در روز جمعه بر شانزده رکعت نافله ی ظهر و عصر چهار رکعت اضافه می شود .

از یازده رکعت نافله ی شب هشت رکعت آن باید به نیت نافله ی شب و دو رکعت آن به نیت نماز شفع و یک رکعت آن ، به نیت نماز وِتر خوانده شود . و دستور کامل نافله ی شب در کتاب های دعا گفته شده است .

نماز های نافله را می شود نشسته خواند ، ولی بهتر است دو رکعت نماز نافله ی نشسته را یک رکعت حساب کند ، مثلاًً کسی که می خواهد نماز وتر را نشسته بخواند ، باید دو نماز یک رکعتی نشسته بخواند .

نافله ی ظهر و عصر را در سفر نباید خواند ولی نافله ی عشا را به نیت این که شاید مطلوب باشد می توان به جا آورد .

پیوستن به نماز جماعت :

نکته : نباید قبل از امام جماعت تکبیرة الاحرام بگوییم ولی اگر سهواًچنین کردیم نمازمان به صورت فرادا شروع شده است و اگرمی خواهیم به جماعت برسیم باید نیت را به نماز مستحبی برگردانده ، آن را سریع تر به پایان رسانده یا قطع کنیم سپس نماز جماعت را آغاز کنیم .

قواعد کلی نماز جماعت:

 1) شروع نماز : فقط تا پایان رکوع هر رکعت .

2) قرائت : اگر دو رکعت اول نمازمان با دو رکعت اول امام همراه بود ، قرائت لازم نیست .

3) ذکر : همه ی اذکار نماز را باید خودمان هم بخوانیم .

4) تشهّد : اگر در حال تشهّد امام ، وظیفه ی ما تشهّد نبود به حالت نیم خیز ( تجافی ) می نشینیم .

5) حرکات و افعال نماز را نباید قبل از نماز جماعت انجام دهیم .

 

توضیحات بیشتر درباره ی قواعد کلّی نماز جماعت :

1 ) قبل از رکوع امام جماعت با گفتن « تکبیرة الاحرام » به نماز ملحق می شویم در این حالت اگر امام در رکعت اول یا دوم است هنگام هنگام حمد و سوره ی او ساکت می مانیم و قنوت را همراه می خوانیم ولی اگر امام در رکعت سوم یا چهارم است باید حدّاقل سوره ی حمد را بخوانیم و با امام به رکوع برویم . اگر قبل از آن که به رکوع برویم امام از رکوع برخواست می توانیم به نیّت فرادا حمد و سوره خوانده و نماز خود را ادامه می دهیم یا آنکه منتظر می ایستیم تا امام رکعت بعد را آغاز کند و آن رکعت ، رکعت اول ما خواهد شد .

بعد از سر برداشتن امام از رکوع نمی توانیم به جماعت ملحق شویم و باید تا شروع رکعت بعدی صبر کنیم .

اگر امام در تشهّد آخر نماز بود برای استفاده از ثواب نماز جماعت می توانیم پس از گفتن « تکبیرة الاحرام » به حالت تجافی ( نیم خیز ) بنشینیم تا نماز آن ها تمام شود سپس بر خواسته و با حمد و سوره رکعت اول نمازمان را شروع می کنیم .

2 ) قرائت و ذکر ما در نماز جماعت چنین است :

الف اگر امام در رکعت اول و دوم است ما ساکت می مانیم .

ب – اگر صدای امام جماعت را نشنویم می توانیم در نماز صبح ، مغرب و عشا سوره ی حمد بخوانیم و در نماز ظهر و عصر ، ذکر بگوییم .

ج –   اگر صدای قرائت امام جماعت را بشنویم مستحب است ساکت بوده و گوش فرا دهیم .

3 ) غیر از حمد و سوره ی رکعت اول و دوم سایر ذکر های نماز از جمله اذکار رکوع و سجده را باید خودمان بخوانیم .

4 ) در مورد تشهّد ممکن است سه حالت اتّفاق بیفتد ، که عبارت اند از :

الف – اگر در جایی که امام تشهد می خواند وظیفه ی ما هم تشهد باشد باید تشهد را بخوانیم .

ب   – اگر وظیفه ی ما برخاستن است به حالت نیم خیز می نشینیم و همراه او بلند می شویم در این حالت می توانیم هر ذکر مستحب از جمله تشهد را بخوانیم .

ج اگر در جایی که امام بر می خیزد وظیفه ی ما تشهد باشد باید تشهّد خود را خوانده سپس بر خاسته و همراه امام نماز را ادامه می دهیم.

5 ) در سایر حرکت های نماز مثل به رکوع و سجده رفتن و سر برداشتن از آن ها نیز باید از امام جماعت پیروی کنیم و جلو افتادن عمدی حرام است . امّا اگر سهواً قبل از امام جماعت برخاستیم باید برگشته با امام برخیزیم و اگر سهواً زود تر به رکوع یا سجده رفتیم باید برخاسته و امام را همراهی کنیم .

 

در این موارد اضافه شدن افعال و ارکان ، نماز را باطل نمی کند .

البتّه جلو یا عقب افتادن از امام جماعت در اذکار ، قرائت و سلام نماز اشکالی ندارد ، ولی بهتر است از امام جماعت پیروی کنیم .

 

مبطلات نماز :

آن گاه که نمازگزار تکبیرة الاحرام می گوید و نماز را آغاز می کند تا پایان آن برخی کارهابر او حرام می شود که اگر یکی از آن ها را انجام دهد ، نمازش باطل است .

مبطلات نماز عبارت اند از :

  • از میان رفتن یکی از شرط های نماز ؛ مانند وضو و طهارت

  • پیش آمدن چیزی که وضو یا غسل را باطل می کند ؛

  • خوردن و آشامیدن ؛

  • سخن گفتن ؛

  • خندیدن ؛

  • گریستن ؛

  • روی از قبله برگرداندن ؛

  • کم یا زیاد کردن ارکان نماز ؛

  • بر هم زدن صورت نماز ؛

  • دست ها را بر هم گذاشتن ؛

  • « آمیّن » گفتن پس از حمد ؛

  • پیش آمدن یکی از شک هایی که مبطل نمازند ؛

 

لباس نماز گزار :

یکی از موضوعاتی که پیش از آغاز نماز توجّه به آن لازم است موضوع پوشش است . پوشش نمازگزار دارای شرایط و احکامی است که درستی نماز در گرو آنهاست . اینک به اختصار از این موضوع سخن می گوییم :

مقدار پوشش :

1 – مردان : باید عورت خود را بپوشانند و بهتر است از ناف تا زانو را بپوشانند .

2 – زنان : باید تمام بدن خود را بپوشانند مگر اعضای زیر :

  • دستها تا مچ ؛

  • پاها تا مچ ؛

  • صورت به مقداری که در وضو باید شسته شود .

3 – پوشاندن دستها و پاها و صورت برای زنان ، به مقداری که در مسئله ی پیش گفته شد ، در نماز واجب نیست ، گرچه پوشاندن بدین گونه ، مانعی نیز ندارد .

شرایط لباس نماز گزار:

  • پاک باشد . ( نجس نباشد )

  • مباح باشد . ( غصبی نباشد )

  • از اجزای مردار نباشد ؛ مثلاً از پوست حیوانی که طبق دستور اسلام کشته نشده است ، تهیه نشده باشد . حتّی کمربند و کلاه .

  • از حیوان حرام گوشت نباشد ؛ مثلاً از پوست پلنگ و یا خوک تهیه نشده باشد .

  • اگر نمازگزار مرد است ، لباس او طلاباف یا ابریشم خالص نباشد .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *